Η δημοκρατία και το τζαμί

Του Χάρη Γούλιου*

Όταν ήμουν πρωτοετής φοιτητής στη Νομική, είχα την τύχη να παρακολουθώ μαθήματα Συνταγματικού δικαίου από τον Αρ. Μάνεση. Ξεκινώντας τη διδασκαλία, την πρώτη κιόλας μέρα, μας είχε θέσει ένα ερώτημα: «Αν η κυβέρνηση κάνει  δημοψήφισμα επικαλούμενη έκτακτη κατάσταση, ζητώντας από το λαό να δεχτεί κατάργηση των ελευθεριών του για ένα διάστημα, ποιο ποσοστό θεωρείτε ότι χρειάζεται για να επικυρωθεί η απόφαση αυτή;». Ήταν βέβαια μια ερώτηση-παγίδα! Αρκετοί από τους πρωτοετείς είχαν πει ότι αρκεί ένα 50 συν ένα τοις εκατό, κάποιοι άλλοι σκέφτηκαν ότι, επειδή μιλάμε για στέρηση ελευθεριών, ίσως απαιτείται ειδική, μεγαλύτερη πλειοψηφία. Η απάντηση του Μάνεση ήταν βέβαια σαφέστατη. 

Οι Δημοκρατίες της μίζας

Του Νίκου Μαρζντζίδη*

Χρόνια τώρα, πολλοί κάτοικοι αυτής της χώρας, ακούγοντας τη συζήτηση περί διαφθοράς, αναρωτιούνται αν μόνο η Ελλάδα από όλες τις ανεπτυγμένες δυτικές δημοκρατίες μαστίζεται από αυτό το πρόβλημα. Στους υπόλοιπους, η διαφθορά είναι μια άγνωστη λέξη; Πρόκειται, δηλαδή, για ένα ακόμη γνώρισμα του ελληνικού παράδοξου; 

Όσοι έχουν κάποιας μορφής επαφή με το εξωτερικό ξέρουν καλά, πως κανένα εμβόλιο δεν έχει ακόμη ανακαλυφθεί εναντίον των άνομων πρακτικών μεταξύ ιδιωτών και φορέων του κράτους ή ιδιωτών μεταξύ τους που έχουν στόχο την εξυπηρέτηση εγωιστικών συμφερόντων και στο τέλος αποβαίνουν σε βάρος του κοινωνικού συνόλου· αυτό είναι που συνηθίζουμε να αποκαλούμε διαφθορά.

Η αλαζονεία της εξουσίας είναι θέμα θεσμών

Του Ηλία Mαγκλίνη

Νίκος Αλιβιζάτος, Συνταγματολόγος
Η κρίση οφείλεται και στην έλλειψη «αντίβαρων» ελέγχου στο πολιτικό σύστημα

Όταν έφτασα στο Il Postino, στην καρδιά του Κολωνακίου, ο Νίκος Αλιβιζάτος με περίμενε ήδη. Είχε επιλέξει τραπέζι στον πεζόδρομο, είχε πολύ γλυκό καιρό που ανέβαζε τη διάθεση. Ήταν και Παρασκευή μεσημέρι, είχαμε μπροστά μας την ανάσα του Σαββατοκύριακου. «Εδώ δίπλα μένω», είπε χαμογελαστός, «αυτή είναι η γειτονιά μου από μικρό παιδί. Μου δίνει την ευκαιρία να ξεκουράζομαι το μεσημέρι και μετά να επιστρέφω στη δουλειά». Την έχει ανάγκη αυτή την ξεκούραση ο Ν. Αλιβιζάτος: μάχιμος νομικός, καθηγητής που μιλάει με τρυφερότητα για τους φοιτητές του, ιδρυτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Συνταγματολόγων, υπηρεσιακός υπ. Εσωτερικών στην τελευταία κυβέρνηση Σημίτη, συγγραφέας επιστημονικών βιβλίων, μάχιμος αρθρογράφος από νωρίς στη ζωή του (τα τελευταία χρόνια στην «Κ»). Ανήσυχος άνθρωπος κι ας δείχνει πράος, συγκρατημένος, με δυο λέξεις, ήρεμη δύναμη.

Το πολιτικό σύστημα εξέθρεψε το πρόβλημα

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗ *

Το δραματικό περιεχόμενο με το οποίο σημάνθηκε η ελληνική κρίση ανάγεται ευθέως στον χαρακτήρα της. Στην ελληνική περίπτωση το κράτος είναι πρωτογενής αιτία της κρίσης. Η ελληνική οικονομία, συμπεριλαμβανομένων και των τραπεζών, δεν ενεπλάκη ούτε άμεσα ούτε σχεδόν έμμεσα στη διεθνή κρίση. Το κράτος μετακύλησε την κρίση στη χώρα, την εξέθεσε στο διεθνές (και ευρωπαϊκό) πεδίο και τη μετέβαλε σε «παίγνιο» και, εν πολλοίς, σε «πειραματόζωο» των εξελίξεων που συντελούνται σ' αυτό.

Επιτελικό Κράτος: η νέα μεγάλη πρόκληση

Του Γιώργου Χ. Σωτηρέλη*

Σε πρόσφατο άρθρο του στο διαδίκτυο ο πρωθυπουργός επισήμανε με έμφαση την ανάγκη εκτεταμένων αλλαγών στο κράτος. Η επισήμανση αυτή φαίνεται αυτονόητη. Πράγματι, αν κανείς θέλει να δει κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσει ότι τόσο η σημερινή οικονομική κατάρρευση όσο και πλείστες άλλες αγκυλώσεις της ελληνικής κοινωνίας ανάγονται, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, στην αδυναμία του ελληνικού κράτους να ανταποκριθεί έστω και στοιχειωδώς στα καθήκοντά του, τόσο ως θεσμικού μοχλού οικονομικής ανάπτυξης όσο και ως συνεκτικού στοιχείου του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού.

Η εξαχρείωση της δημοκρατίας

Του IGNACIO RAMONET

Η «υπόθεση Μπετανκούρ», που συνταράσσει τη Γαλλία με μια λαίλαπα ανακρίσεων, οικογενειακού μίσους, κρυφών επιταγών, ελλιπών λογιστικών εγγραφών, φορολογικών αδικημάτων, πολιτικών συμπαιγνιών και υποψιών για χρηματοδότηση του κόμματος του προέδρου Νικολά Σαρκοζί από σκοτεινές πηγές, αποκαλύπτει τη βαθιά ηθική κρίση που διαπερνά τη χώρα.

Πολιτισμός και κρίση, υπάρχει διέξοδος;

Του Νίκου Θέμελη*

Στη δύσκολη συγκυρία που βιώνουμε η προσφυγή στα αγαθά του πολιτισμού είναι για πολλούς ανάγκη αναζήτησης αντίβαρων στη σφαίρα της γνώσης, της νόησης, της δημιουργίας και της ευαισθησίας. Πέρα από την εξατομικευμένη απόλαυσή τους, προσφέρεται μέσω αυτών η αποκατάσταση μιας επικοινωνίας, η αίσθηση ότι ανήκουμε σε μια ευρύτερη συλλογικότητα.

Είμαστε χώρα διεφθαρμένη; - Το DΝΑ της ατέρμονης χρεοκοπίας

Του Γιώργη Γιατρομανωλάκη*

Όταν ο αξιότιμος αντιπρόεδρος της κυβερνήσεως ομολόγησε, με τη γνωστή ανέξοδη παρρησία, ότι «τα λεφτά τα φάγαμε όλοι μαζί ακολουθώντας μια πρακτική αθλιότητας, εξαγοράς και διασπάθισης του δημοσίου χρήματος», περιέγραφε, από την πλευρά του, αυτό που λίγες μέρες μετά μάθαμε και από επίσημα ευρωπαϊκά χείλη: όλοι γνώριζαν πόσο άρρωστη ήταν η ελληνική οικονομία και όλοι έκαναν τους ανήξερους.

Είμαστε χώρα διεφθαρμένη; - Οι Δημοκρατίες της μίζας

Του Νίκου Μαραντζίδη*

Χρόνια τώρα, πολλοί κάτοικοι αυτής της χώρας, ακούγοντας τη συζήτηση περί διαφθοράς, αναρωτιούνται αν μόνο η Ελλάδα από όλες τις ανεπτυγμένες δυτικές δημοκρατίες μαστίζεται από αυτό το πρόβλημα. Στους υπόλοιπους, η διαφθορά είναι μια άγνωστη λέξη; Πρόκειται, δηλαδή, για ένα ακόμη γνώρισμα του ελληνικού παράδοξου;

Είμαστε χώρα διεφθαρμένη; - Έτσι είναι εάν έτσι...νομίζουν

Του Κωνσταντίνου Τσουκαλά*

Μπορεί μια ολόκληρη χώρα να είναι διεφθαρμένη; Ως πολιτικό ταυτόχρονα και ρητορικό, το ερώτημα δεν έχει απάντηση. Αν οι ρητορείες δεν διαψεύδονται ούτε επιβεβαιώνονται, οι πολιτικές αποφάνσεις υποκρύπτουν ανομολόγητα μελήματα και άρρητες σκοπιμότητες. Με αυτή την έννοια, και άσχετα με τον άπρεπο και αυτόχρημα προσβλητικό χαρακτήρα του, ο χαρακτηρισμός μιας χώρας ως διεφθαρμένης αποκαλύπτει ελάχιστα για την ίδια τη χώρα. Αλλά αποκαλύπτει ίσως πολλά για τη συγκυρία μέσα στην οποία αυτό το ερώτημα εκφέρεται και για τους στόχους που μέσα από αυτό επιδιώκονται.

Ανομία: Για την πολιτική και δημοκρατική ανυπακοή

Του Κώστα Δουζίνα*

Ο υπουργός Μεταφορών Δημήτρης Ρέππας δήλωσε σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε την προηγούμενη Κυριακή: «Δεν πρόκειται να αφήσουμε τη χώρα εκτεθειμένη στον κίνδυνο της διεθνούς ανυποληψίας και της περιθωριοποίησης, γιατί εκεί οδηγείται μια χώρα με ταυτότητα ανομίας.

Προέχει η απαξίωση της κοινωνικής αντίληψης του τζαμπατζή και η πολιτική κατάρρευση του ψευδοομοιώματος προοδευτισμού που κάποιοι προβάλλουν» (Η Καθημερινή, 6.2.2011).

Έγκλημα χωρίς τιμωρία; - Ασυλία, ανομία και το δίκαιο της μπουλντόζας

Του Παύλου Κ. Σούρλα*

Η σημερινή δύσκολη καμπή στην οποία βρίσκεται η χώρα μας οφείλεται, πέρα από δομές και ιστορικές συγκυρίες, σε πράξεις και συμπεριφορές συγκεκριμένων προσώπων: πολιτικών σε υπεύθυνες θέσεις που παρέβησαν το καθήκον τους και ενίοτε και τον νόμο, αλλά και αποσιώπησαν σοβαρά προβλήματα και παρέλειψαν να λάβουν εγκαίρως τα αναγκαία μέτρα· δημόσιων λειτουργών και προμηθευτών,

Έγκλημα χωρίς τιμωρία; - Στη χώρα των βατράχων

Του ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΜΟΣΧΟΝΑ*

Από την πολιτική ανηθικότητα της κυβέρνησης Κωλέττη του 1844, «το πάθος των τρικουπικών προς πλουτισμόν», το «Κάτω οι κλέφτες» των εκλογών του 1932-33 (παρατίθενται από Α. Λάσκαρη, διδ. διατριβή, Πάντειο) μέχρι το σημερινό «φέρτε πίσω τα κλεμμένα», τα ίδια θέματα, οι ίδιοι ένοχοι και το ίδιο αίτημα τιμωρίας επιστρέφουν με επιμονή στη νεοελληνική επικαιρότητα. Ο κύκλος της πολιτικής διαφθοράς και της κρατικής αναποτελεσματικότητας συντηρείται στην Ελλάδα περισσότερο από 170 χρόνια.

Η ανεύθυνη και αθέατη διοίκηση της χώρας

Του ΝΙΚΟΥ ΚΟΤΖΙΑ*

Διοικητής τραπέζης απεφάσισε να αγοράσει ιδιοκτησία από καταχρεωμένη επιχείρηση χωρίς να ρωτήσει την κυβέρνηση. 

Δεν είναι η πρώτη φορά. Αν και διορισμένος, δεν νιώθει την ανάγκη να συνεννοείται μαζί της. Συμπεριφέρεται λες και η τράπεζα που διοικεί είναι δικής του ιδιοκτησίας ή τον έχει διορίσει η οικογένειά του να διαχειρίζεται την περιουσία της.

Τι ψάχνει το κόμμα του Κανένα; - Ο Κύκλωπας της αδράνειας

Του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΣΟΥΚΑΛΑ*

Βρισκόμαστε όλοι υπό το κράτος της απορίας. Πώς γίνεται η χώρα που ανακάλυψε την «πολιτική», δημιούργησε το επάγγελμα του «πολιτευτή» και εκκόλαψε το παγκοσμίως μοναδικό ρήμα «πολιτεύομαι», πώς γίνεται να αποστρέφει τα βλέμματά της από τη διαχείριση των κοινών; Πώς γίνεται να προτιμά το κόμμα του κανενός; Ποιοι είναι οι λόγοι που εξώθησαν την κατά παράδοση υπερπολιτικοποιημένη αυτή χώρα που εμφάνιζε υψηλότατα ποσοστά συμμετοχής στα πολιτικά τεκταινόμενα να οδηγείται σε μια αποστασιοποίηση που αγγίζει τα όρια της αποστροφής;

Τι ψάχνει το κόμμα του Κανένα; - Πολιτική αδιαφορία: Τυχαίο; δε νομίζω

Του ΑΝΤΩΝΗ ΛΙΑΚΟΥ*

Δεν θα έπρεπε να είναι πηγή ανησυχίας το δημοσκοπικό εύρημα ότι οι πολίτες στην πλειονοψηφία τους αδιαφορούν ποιος θα τους κυβερνήσει. Αυτή η αδιαφορία θα μπορούσε να διαβαστεί ως ένδειξη εμπιστοσύνης: ανεξαρτήτως προσώπων, οι υπηρεσίες θα συνεχίσουν να λειτουργούν απρόσκοπτα, οι υποθέσεις και οι δουλειές τους θα πηγαίνουν καλά χωρίς την ανάγκη πολιτικών παρεμβάσεων.

Τι ψάχνει το κόμμα του Κανένα; - Η οπτασία του ύπουλου Μεσσία

Του ΒΑΣΙΛΗ ΓΚΟΥΡΟΓΙΑΝΝΗ*

Τα πλήθη δεν είναι ηρωικά, 

ακολουθούν τη φωνή του συμφέροντος» 

 Κ. Παπαρρηγόπουλος

Από την αυτοπεριχαράκωση, στην αυτοϋπονόµευση

Του ΓΙΑΝΝΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ*

Θα το πω µε µια σχεδόν παραδοξολογία: είναι το πολιτικό σύστηµα που απαξιώνει το πολιτικό προσωπικό, παρά το αντίστροφο. Θέλω να πω ότι η ποιότητα του κοµµατικού ανταγωνισµού και οι προβληµατικές κοινοβουλευτικές ρυθµίσεις υποβάθµισαν και υποβαθµίζουν συστηµατικά την πολιτική, περισσότερο από όσο οι αποδειγµένες ή εικαζόµενες παραβατικές συµπεριφορές του πολιτικού προσωπικού.

Τι δηµοκρατία έχουµε;

Καθηγητές πανεπιστηµίου, συγγραφείς και δηµοσιογράφοι δίνουν απαντήσεις

Μετά την «κρίση της Νοµικής», τον ρόλο που έπαιξαν οι πρυτανικές αρχές και οι καθηγητές, τα κόµµατα, οι µηχανισµοί διαφύλαξης της τάξης, η σιωπηρή πλειοψηφία, οι πολιτικές µειονότητες και τα ΜΜΕ, το ερώτηµα γίνεται όλο και πιο επίκαιρο: Τι δηµοκρατία έχουµε;

Κόμμα και κράτος - Εγγυητής δημοκρατίας το κόμμα

Του ΜΙΧΑΛΗ ΣΠΟΥΡΔΑΛΑΚΗ*

Οι παρενέργειες της επιλογής των πολιτικών ελίτ, μετά την πτώση της χούντας, να αναθέσουν τη θεμελίωση του δημοκρατικού πολιτεύματος στα κόμματα και το κομματικό σύστημα είναι γνωστές: Έλεγχος και υποκατάσταση των κοινωνικών πρωτοβουλιών από τα κόμματα, εμπέδωση και «γραφειοκρατικοποίηση» του πελατειακού κράτους, πλήρης κομματικοποίηση της δημόσιας σφαίρας και κρίση αντιπροσώπευσης.